İsveç usulü bulmaca nedir?
İsveç usulü bulmaca, ipuçlarının ayrı bir listede değil, bulmacanın kendi karelerinin içinde yazdığı bulmaca türüdür. Türkiye’de en çok çengel bulmaca adıyla bilinir; “oklu bulmaca” da denir.
Kısaca kurallar
- İpucu kareleri: Izgaradaki koyu kareler sorudur. İçinde kısa bir tanım yazar: “İLK SAYI”, “ESKİ DİLDE SU”, “BİR NOTA” gibi.
- Oklar: İpucu karesinin yanındaki küçük ok, cevabın hangi kareden başladığını ve sağa mı aşağı mı yazılacağını gösterir.
- İki ipuculu kareler: Bir kare çizgiyle ikiye bölünmüşse iki ayrı soru vardır; biri sağa, biri aşağı giden kelimeye aittir.
- Kesişen harfler: Her harf genellikle hem yatay hem dikey bir kelimenin parçasıdır. Bir kelimeyi bulmak, kesiştiği kelimenin harflerini de verir.
Klasik bulmacadan farkı ne?
Gazetelerin klasik bulmacasında sorular numaralı bir liste halinde ızgaranın dışında durur; siyah kareler yalnızca boşluktur. İsveç usulünde siyah kareler boş durmaz, sorunun kendisidir. Bu yüzden göz liste ile ızgara arasında gidip gelmez; soru, cevabın hemen yanındadır. Kareler küçük olduğu için ipuçları kısa tutulur; çoğu zaman tek bir eş anlamlı kelime ya da kısa bir tanımdır.
Neden “İsveç usulü” deniyor?
Bu düzen İskandinav ülkelerinde çok yaygın olduğu için dünyada “İskandinav” ya da “İsveç” bulmacası diye anılır. İngilizcede arrowword (oklu kelime) adı da kullanılır. Türkiye’de ise gazetelerin bulmaca eklerinde “çengel bulmaca” adıyla yerleşmiştir.
Çengel bulmacada ipucu dili
İpuçları kısa olduğu için bulmacanın kendine has bir dili vardır. En sık rastlananlar:
- Simgeler: “Sodyum (simge)” → NA, “Alüminyum simgesi” → AL.
- Eski dil: “Eski dilde su” → MA, “Ün, şöhret” → NAM.
- Plakalar ve kısaltmalar: “Anadolu Ajansı” → AA.
- Boşluk doldurma: “‘… Alagöz’ (şarkıcı)” → RANA.
Bunların listesi için bulmacada sık çıkan kelimeler rehberine bakın; çözme taktikleri çengel bulmaca nasıl çözülür yazısında.
Güncelleme: 5 Kasım 2026